CYNGOR TREF FFESTINIOG

Mae ardal Cyngor Tref Ffestiniog yn cynnwys tref Blaenau Ffestiniog a phentref Llan Ffestiniog. Bro Gymraeg yw Ffestiniog gyda’r iaith a’r diwylliant yn greiddiol i’w hunaniaeth. Mae amddiffyn yr iaith yn hynod bwysig i lawer o'r boblogaeth a defnyddir y Gymraeg yn naturiol fel iaith gyntaf. Mae poblogaeth yr ardal yn 4,875 yn ôl cyfrifiad 2011, sy'n gwneud Cyngor Tref Ffestiniog y cyngor trydydd fwyaf yn awdurdod unedol Gwynedd, ar ôl Bangor a Chaernarfon. Mae 16 o gynghorwyr yn cynrychioli 5 ward sef Tanygrisiau, Bowydd a Rhiw, Diffwys a Maenofferen, Conglywal, a Chynfal a Theigl. Mae’r ardal wedi trefeillio â thref Rawson ym Mhatagonia.

Ar ddechrau’r 19eg ganrif, ‘pentref bach tlawd’ oedd Ffestiniog gydag ychydig o ffermydd ynysig. Roedd ffermio defaid yr un mor bwysig â llechi i’r arloeswyr cynnar. Yn y diwedd daeth llechi yn sail i gyfoeth Eryri, a daeth Blaenau Ffestiniog yn ganolbwynt i'r diwydiant. Ffynnodd y diwydiant a daeth Blaenau Ffestiniog i gael ei hadnabod fel “y dref oedd yn rhoi to i’r byd”. Heddiw, mae'r dref yn dibynnu'n helaeth ar dwristiaeth, sy'n dod i weld yr atyniadau niferus yn y dref ac o'i chwmpas. Yn y blynyddoedd diwethaf mae ‘prifddinas lechi’r byd’ wedi dod yn un o’r canolfannau gweithgareddau mwyaf arloesol yng ngogledd Cymru. Nawr, mae’r tomenni llechi yn gartref i feicwyr mynydd ac anturiaethwyr, ac mae’r ceudyllau bellach yn gartref i’r trampolîn a’r gwifrau zip tanddaearol cyntaf yn y byd.